მანიპულაცია 9

საქართველოსთან მიმართებით ეუთოს „მოსკოვის მექანიზმს”-ის ამოქმედებასა და დასკვნებს  ეუთო-ს სახელმწიფოების უმრავლესობამ მხარი არ დაუჭირა

ნიკოლოზ სამხარაძემ, საქართველოს პარლამენტის საგარეო ურთიერთობათა კომიტეტის თავმჯდომარემ და ეუთო-ს საპარლამენტო ასამბლეაში საქართველოს მუდმივი დელეგაციის ხელმძღვანელმა, 2026 წლის 5 ივლისს ჰააგაში, ეუთო-ს საპარლამენტო ასამბლეის 33-ე ყოველწლიური სესიის პოლიტიკურ საკითხთა და უსაფრთხოების მთავარი კომიტეტის სხდომაზე განაცხადა, რომ „მოსკოვის მექანიზმის” ამოქმედებასა და მის დასკვნებს ეუთო-ს მონაწილე სახელმწიფოების უმრავლესობამ მხარი არ დაუჭირა[i].

ეს მტკიცება ახალი არ არის. იგი თითქმის სიტყვა-სიტყვით იმეორებს ნარატივს, რომელიც „ქართული ოცნების” თანამდებობის პირებმა და მედიასაშუალებებმა პირველად 2026 წლის მარტის შუა რიცხვებში გაავრცელეს, მოსკოვის მექანიზმის ანგარიშის გამოქვეყნებისთანავე. 2026 წლის 13 მარტს პროსახელისუფლებო, ბრიტანეთის მიერ სანქცირებულმა ტელეკომპანია იმედმა გამოაქვეყნა ინფორმაცია იმის თაობაზე, რომ „ეუთო-ს 57 წევრი ქვეყნიდან 32-მა მხარი არ დაუჭირა ეუთო-ს მოსკოვის მექანიზმის დასკვნას”, ჩამოთვალა რა აშშ, საფრანგეთი, თურქეთი, ესპანეთი, იტალია, პორტუგალია, უნგრეთი, საბერძნეთი, კვიპროსი, სლოვაკეთი, რუმინეთი, მალტა, სომხეთი და აზერბაიჯანი, როგორც სახელმწიფოები, რომლებმაც მხარდაჭერისგან თავი შეიკავეს.[ii]

ფაქტები

„მოსკოვის მექანიზმი” არასოდეს საჭიროებდა და დღემდე არ საჭიროებს ეუთო-ს 57 მონაწილე სახელმწიფოს უმრავლესობის თანხმობას. იგი სპეციალურად შეიქმნა ეუთო-ს კონსენსუსის წესის გვერდის ასავლელად განსაკუთრებული შემთხვევებისთვის. 1991 წლის მოსკოვის დოკუმენტის მე-12 პუნქტის თანახმად, საექსპერტო მისიის შექმნა შესაძლებელია ერთი მონაწილე სახელმწიფოს მოთხოვნით, სულ მცირე ცხრა სხვა სახელმწიფოს მხარდაჭერით – ანუ მინიმუმ ათი სახელმწიფოს ერთობლივი მოქმედებით, 57-დან. ეუთო/ODIHR-ის საკუთარი შეჯამება საქართველოს მისიის შესახებ ამ სამართლებრივ საფუძველს ცალსახად ადასტურებს: მისია შეიქმნა „სხვა მონაწილე სახელმწიფოს მოთხოვნით, სულ მცირე ცხრა სხვა მონაწილე სახელმწიფოს მხარდაჭერით (მე-12 პუნქტი)”[iii]. არც ერთ ეტაპზე არ ტარდება სრული წევრობის კენჭისყრა, და ეუთო-ს მუდმივმოქმედ საბჭოს არ გააჩნია უფლებამოსილება, დაბლოკოს ან გააუქმოს ანგარიში მისიის დასრულების შემდეგ.

2026 წლის 29 იანვარს „მოსკოვის მექანიზმი” საქართველოს მიმართ აამოქმედა 24-მა სახელმწიფომ –  23 სახელმწიფოს (ალბანეთი, ავსტრია, ბელგია, კანადა, ჩეხეთი, დანია, ესტონეთი, ფინეთი, გერმანია, ისლანდია, ირლანდია, ლატვია, ლიხტენშტაინი, ლიტვა, ლუქსემბურგი, მოლდოვა, მონტენეგრო, ნიდერლანდები, ნორვეგია, სლოვენია, შვედეთი, უკრაინა და გაერთიანებული სამეფო) მიერ წარდგენილი ერთობლივი წერილის საფუძველზე, რომელსაც ასევე შეუერთდა პოლონეთი.[iv] ეს ორჯერ მეტია მოსკოვის დოკუმენტით დადგენილ მინიმალურ ზღვარზე. მომხსენებელი, პროფესორი პატრიცია გჟებიკი, საქართველოს ეწვია 2026 წლის 17-18 თებერვალს, შეხვდა საქართველოს უმაღლესი რანგის თანამდებობის პირებს, მათ შორის პრემიერ-მინისტრს, და თავისი ანგარიში – „განვითარებები საქართველოში ადამიანის უფლებებისა და ფუნდამენტური თავისუფლებების კუთხით 2024 წლის გაზაფხულიდან” – ეუთო-ს მუდმივმოქმედ საბჭოს წარუდგინა 2026 წლის 12 მარტს, დაასკვნა რა „მკვეთრი დემოკრატიული უკუსვლა” და შესთავაზა, სხვა საკითხებთან ერთად, პოლიტიკური მოტივით პატიმრობაში მყოფად მიჩნეული პირების გათავისუფლება და არაერთი სადავო კანონის გაუქმება.

მტკიცება, რომ „32-მა” ან „31-მა” სახელმწიფომ „მხარი არ დაუჭირა” მექანიზმს ან მის ანგარიშს, აერთიანებს ორ სრულიად განსხვავებულ რამეს – სახელმწიფოებს, რომლებმაც ხელი მოაწერეს ამოქმედების წერილს, და სახელმწიფოებს, რომლებმაც უბრალოდ ხელი არ მოაწერეს. დაახლოებით 32-33 არა-ხელმომწერ სახელმწიფოს შორისაა რუსეთი, ბელარუსი და თურქმენეთი – თავადვე ადამიანის უფლებების სერიოზული დარღვევების გამო წარსულში „მოსკოვის მექანიზმის” მისიების ობიექტად ქცეული სახელმწიფოები – ასევე მრავალი მცირე სახელმწიფო, რომლებსაც არასდროს არც მოსკოვის მექანიზმის და არც მისი დასკვნების მიმართ არანაირი პოზიცია არ დაუფიქსირებიათ. არ არსებობს და შესაბამისად არც გამოყენებულა არანაირი ფორმალური მექანიზმი, რომლის მეშვეობითაც რომელიმე ეუთო-ს წევრ სახელმწიფოს საქართველოს ანგარიშის „წინააღმდეგ” ხმა მიეცა.

შემდგომმა მოვლენებმა ანგარიშის ინსტიტუციური სტატუსი უფრო განამტკიცა, ვიდრე შეარყია. 2026 წლის 24 ივნისს ევროსაბჭოს საპარლამენტო ასამბლეამ მიიღო რეზოლუცია, რომელიც პირდაპირ უჭერს მხარს ეუთო-ს მოსკოვის მექანიზმის ანგარიშის დასკვნებს … აღნიშნავს რა, რომ მისი დასკვნები თანხვედრაშია ასამბლეის წინა შეფასებებთან საქართველოში დემოკრატიული უკუსვლის შესახებ[v]. უფრო მეტიც, ჰააგაში გამართულ ეუთო-ს საპარლამენტო ასამბლეის 33-ე ყოველწლიურ სესიაზე, სადაც სამხარაძე ზემოხსენებულ განცხადება გააკეთა, განსახილველად შევიდა  აშშ-ის სენატორ ჯო უილსონის მიერ ინიცირებული რეზოლუციის პროეტი „საქართველოში არჩევნების და ფუნდამენტური თავისუფლებების დაცვის შესახებ”  „ჰააგის დეკლარაციაში”, რომელიც „მოსკოვის მექანიზმის” ანგარიშის დასკვნებს ეყრდნობა.[vi]

ძირითადი მანიპულაცია

მანიპულაცია ეფუძნება ფორმალურ თანაინიციირებაში არმონაწილეობის იმგვარად წარმოჩენას, თითქოს ეს იყო აქტიური უარყოფითი ხმის მიცემა, რითაც იქმნება „უმრავლესობის” ვერდიქტის ილუზია იმ პროცედურის მიმართ, რომელიც, თავისი არსით, არასდროს გადის სრული წევრობის კენჭისყრაზე. იგივე მცდარი სტატისტიკური მონაცემი – რომელიც პირველად 2026 წლის მარტში „ქართული ოცნების” გარშემო არსებულმა მედიამ გამოაქვეყნა და პარტიის საკუთარმა გენერალურმა მდივანმა გაიმეორა – ახლა, ოთხი თვის შემდეგ, ხელახლა გამოიყენა უფროსი დონის საპარლამენტო თანამდებობის პირმა თავად ეუთო-ს საპარლამენტო ასამბლეის ტრიბუნიდან, რაც მოწმობს მდგრად და განმეორებად საკომუნიკაციო ხაზზე და არა ერთჯერად შეცდომაზე. ის ფაქტი, რომ მტკიცება უცვლელად „გადარჩა” მას შემდეგაც, რაც დამოუკიდებელმა გამოცემამ 2026 წლის აპრილში ის მკაფიოდ „მცდარ ნარატივად” შეაფასა და უარყო, კიდევ უფრო ასუსტებს ვარაუდს, თითქოს ივლისში მისი გამეორება უნებლიე შეცდომა იყო.

დასკვნა

მტკიცება, თითქოს ეუთო-ს მონაწილე სახელმწიფოების „უმრავლესობამ” მხარი არ დაუჭირა „მოსკოვის მექანიზმს” ან მის დასკვნებს საქართველოსთან დაკავშირებით, მცდარია. „მოსკოვის მექანიზმის” ამოქმედებას მხოლოდ ათი სახელმწიფოს მხარდაჭერა სჭირდება; ის ამოქმედდა 24-ის მიერ, ანუ ორჯერ მეტით, ვიდრე ეს ზღვარი მოითხოვდა, ხოლო მისი დასკვნები შემდგომ დაადასტურა ევროსაბჭოს საპარლამენტო ასამბლეამ და მიმართული იქნა ეუთო-ს საპარლამენტო ასამბლეის შემდგომ ქმედებებშიც. სახელმწიფოებმა, რომლებმაც ხელი არ მოაწერეს ამოქმედების წერილს – მათ შორის რუსეთმა, ბელარუსმა და თურქმენეთმა – ამით მის წინააღმდეგ ხმა არ მისცეს, რადგან მექანიზმის წესები ასეთ კენჭისყრას საერთოდ არ ითვალისწინებს.

ვერდიქტი: მცდარი

[i] Interpressnews, „ნიკოლოზ სამხარაძე: „მოსკოვის მექანიზმის” ამოქმედებასა და მის დასკვნებს ეუთო-ს მონაწილე სახელმწიფოების უმრავლესობამ მხარი არ დაუჭირა”, 2026 წლის 5 ივლისი – განსახილველი განცხადების პირველადი წყარო. https://www.interpressnews.ge/ka/article/874453;

[ii] imedinews, „ეუთო-ს 32-მა წევრმა სახელმწიფომ მხარი არ დაუჭირა საქართველოზე „მოსკოვის მექანიზმის” ფარგლებში მომზადებულ ანგარიშს” – პროხელისუფლებრივი გამოცემა, ადასტურებს წყარო [8]-ს. https://info.imedi.ge/en/politics/8965/a-total-of-32-member-states-of-the-organisation-for-security-and-cooperation-in-europe-osce-did-not-support-the-report-prepared-on-georgia-under-the-osce-moscow-mechanism;

[iii] ODIHR, „მოსკოვის მექანიზმის ამოქმედება საქართველოსთან მიმართებით”, შეტყობინება NV/82/2026, 2026 წლის 12 მარტი – ეუთო-ს პირველადი დოკუმენტი, რომელიც განსაზღვრავს მე-12 პუნქტის სამართლებრივ ზღვარს და ჩამოთვლის 23 სახელმწიფოს. https://odihr.osce.org/sites/default/files/documents/official_documents/2026/03/odgal0009c1%20ODIHR%20NV%2082-2026%20report_Moscow%20Mechanism%20invoked%20in%20respect%20of%20Georgia_0.pdf ;

[iv]GOV.UK / დიდი ბრიტანეთის საგარეო, თანამეგობრობისა და განვითარების ოფისი, „ეუთო-ს მოსკოვის მექანიზმის ანგარიში საქართველოზე: ერთობლივი განცხადება”, 2026 წლის 12 მარტი – ადასტურებს 23 დასახელებულ სახელმწიფოს პლუს პოლონეთს (სულ 24). მაღალი სანდოობის, პირველადი სამთავრობო წყარო. https://www.gov.uk/government/speeches/osce-moscow-mechanism-report-on-georgia-joint-statement-march-2026 ;

[v]Georgia Today, „PACE-მ მიიღო რეზოლუცია საქართველოზე, გააფრთხილა გაგრძელებული დემოკრატიული უკუსვლის შესახებ”, 2026 წლის 25 ივნისი – დამოუკიდებელი რეგიონული გამოცემა, ადასტურებს PACE-ს მიერ „მოსკოვის მექანიზმის” ანგარიშის დასკვნების მხარდაჭერას. https://georgiatoday.ge/pace-adopts-resolution-on-georgia-warns-of-continued-democratic-backsliding/;

[vi] SOVA, „უილსონის რეზოლუცია ეუთო-ს საპარლამენტო ასამბლეაში მოუწოდებს საქართველოს გაათავისუფლოს „პოლიტპატიმრები””, 2026 წლის 4 ივლისი – დამოუკიდებელი რუსულენოვანი რეგიონული გამოცემა, აღწერს პროექტ-რეზოლუციას 33-ე ყოველწლიური სესიის წინ. https://sovanews.tv/en/2026/07/04/wilsons-resolution-in-osce-pa-calls-on-georgia-to-release-political-prisoners/